Uwaga przedsiębiorcy rozliczający podatek dochodowy na podstawie Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów (PKPiR). Ustawodawca zastawił na Was swoistą pułapkę legislacyjną. Jeśli uczynił to przez przeoczenie i naprawi swój błąd, to z Bogiem sprawa. W przeciwnym wypadku możecie stać się ofiarą bałaganu legislacyjnego.

Co znowelizowano

Ustawą z 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2175) wprowadzono drastyczne zaostrzenie przepisów ustaw o podatkach dochodowych. Chodzi m.in. o ograniczenia KUP, rozszerzenie katalogu przysporzeń traktowanych jako przychód, i wiele innych. Zmiany te weszły w życie 1 stycznia 2018 r.

Dla osłody dodano też przepisy będące ukłonem w stronę podatników takie, jak np. podwyższenie z 3.500 zł do 10.000 zł limitu jednorazowej amortyzacji środków trwałych, podniesienie tzw. kwoty wolnej od podatku (dotyczy jedynie niewielkiej grupy podatników zarabiających do 8 tys. zł rocznie), a także zniesienie obowiązku zawiadamiania naczelnika urzędu skarbowego o zaprowadzeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz o powierzeniu prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów biuru rachunkowemu.

W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej zapisano m.in., iż: Zniesienie obowiązku składania zawiadomień o prowadzeniu księgi przychodów i rozchodów ma na celu ograniczenie liczby procedur związanych z zakładaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej. Łatwość w założeniu przedsiębiorstwa przekłada się bezpośrednio na ogólną ocenę warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Należy podkreślić, że podstawą polskiej gospodarki są małe i średnie przedsiębiorstwa, którym należy stworzyć optymalne warunki rozwoju. Intencją projektodawców jest uproszczenie procedur nałożonych na przedsiębiorców.

Zniesienie obowiązku zawiadamiania naczelnika US

Tę zapowiedź ustawodawca zrealizował poprzez wykreślenie z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przepisów art. 24a ust. 3a do 3c. Przepisy te zobowiązywały podatnika do zawiadomienia naczelnika właściwego urzędu skarbowego o prowadzeniu PKPiR (ust. 3a) oraz zawiadomienia naczelnika jw. o zawarciu umowy z biurem rachunkowym (ust. 3b). Przepis ust. 3c dozwalał, co prawda, na złożenie tych zawiadomień przy okazji rejestracji do CEIDG lub KRS, ale w przypadku spółek osobowych oraz sytuacji, gdy PKPIR została założona w trakcie działalności podmiotu istniejącego, lub podmiot jw. zawarł umowę z biurem rachunkowym, konieczne było odrębne zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego o tych okolicznościach; w przypadku spółek osobowych zawiadomienie musiał składać odrębnie każdy wspólnik.

Co w rozporządzeniu o PKPiR

Tyle w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeśli jednak zajrzymy do rozporządzenia Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, to zauważymy że prawodawca jest nad wyraz niekonsekwentny. Przepisy rozporządzenia pozostają bowiem niespójne z przepisami updof. Mianowicie rozporządzenie w dalszym ciągu zobowiązuje podatników do pisemnego zawiadamiania naczelnika urzędu skarbowego o prowadzeniu PKPiR (§ 10 ust. 2 – 3) oraz o zawarciu umowy z biurem rachunkowym (§ 8 ust. 1).

Dopóki zatem rozporządzenie nie zostanie zmienione, na podatnikach ciążą przywołane obowiązki związane z PKPiR, pomimo tego że dotyczące tych obowiązków przepisy wykreślone zostały z updof.

Kodeks karny skarbowy

Zastosowanie się podatnika do intencji ustawodawcy wyrażonych w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej (i w samej ustawie), i zignorowanie niespójnych z przepisami ustawy przepisów § 8 i § 10 rozporządzenia w sprawie PKPiR, wydaje się być w miarę bezpieczne.

Jeśli jednak zajrzymy do Kodeksu karnego skarbowego (kks), to nasza ufność co do intencji ustawodawcy zostanie doszczętnie zburzona. Mianowicie w art. 60 kks zapisano m.in., iż:

Kto wbrew obowiązkowi nie przechowuje księgi w miejscu wykonywania działalności lub w miejscu wskazanym przez podatnika jako jego siedziba, przedstawicielstwo lub oddział, a jeżeli prowadzenie księgi zostało zlecone biuru rachunkowemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi – w miejscu określonym w umowie z biurem rachunkowym lub w miejscu wskazanym przez kierownika jednostki, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych (§ 2)

oraz

Karze określonej w § 2 podlega także ten podatnik lub płatnik, który nie zawiadamia w terminie właściwego organu o prowadzeniu księgi przez doradcę podatkowego, lub inny podmiot upoważniony do prowadzenia ksiąg w jego imieniu i na jego rzecz (§ 3).

Niewielką pociechą dla podatników może być to, że w myśl § 4 tego przepisu:

W wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1-3 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Oznacza to tylko tyle, że jeśli sąd albo organ orzekający uzna za okoliczność łagodzącą niespójność przepisów rozporządzenia z updof, to nie popełnimy przestępstwa skarbowego, a jedynie wykroczenie skarbowe (!?).

Konkluzja

Powyższe oznacza, że nie należy ufać intencjom wyrażanym w uzasadnieniach ustaw ani, tym bardziej, w zapowiedziach osób publicznych ogłaszanych w środkach masowego przekazu, a trzymać się jedynie litery prawa. Bo za bałagan legislacyjny nie odpowie ustawodawca, tylko Ty podatniku.

Dlatego, do czasu ewentualnej nowelizacji rozporządzenia o PKPiR oraz kks, nie słuchaj ładnie brzmiących obietnic, lecz składaj zawiadomienia o założeniu księgi i podpisaniu umowy z biurem rachunkowym.

Jerzy Andrzej Tomczak
doradca podatkowy 05259