STIR to mechanizm, który w połączeniu z JPK, może stanowić śmiertelne zagrożenie dla każdego przedsiębiorcy oraz każdej osoby prowadzącej działalność zarobkową na własny rachunek!!!

Ten niewinnie brzmiący skrótowiec (STIR) oznacza System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej. Definicja tego pojęcia wprowadzona została rządowym projektem ustawy o zmianie ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (druk sejmowy 1880). Pierwsze czytanie odbyło się w dniu 11 października 2017 r., a po przeprowadzeniu kolejnych czytań i prac w Komisji Finansów Publicznych, ustawa została uchwalona na posiedzeniu Sejmu w dniu 24 listopada 2017 r. i przekazana do Senatu (tekst ustawy znaleźć można na portalu Sejmu RP). Trudno przewidzieć, kiedy ustawa wejdzie w życie, ale biorąc pod uwagę sprawność legislacyjną obecnej ekipy, może to stać się z dnia, na dzień.

Zgodnie z tytułem ustawy oraz uzasadnieniem złożonym przez projektodawcę, jej celem jest przeciwdziałanie wyłudzeniom skarbowym, a poprzez to ograniczenie luki w podatku VAT. Jednak uważna analiza projektu uprawnia do stwierdzenia, że fiskus ma dostać do ręki potężne narzędzia wykraczające daleko poza postulowany cel ustawy, zagrażające również wszystkim uczciwym podatnikom.

Mianowicie, ustawa zobowiązuje Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) oraz izbę rozliczeniową do analizy ryzyka wyłudzeń skarbowych. W szczególności:

– zobowiązuje banki i SKOK-i do przesyłania w formie elektronicznej do szefa KAS informacji o otwartych i zamkniętych rachunkach bankowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (2 razy w miesiącu); ale już, w odniesieniu do podmiotów kwalifikowanych:

– przesyłania w formie elektronicznej do izby rozliczeniowej informacji o rachunkach otwieranych i zmianach w rachunkach prowadzonych dla tych podmiotów, najpóźniej do godz. 12.00 dnia następnego,

–  elektronicznego przesyłania dziennych zestawień transakcji dotyczących podmiotów kwalifikowanych, najpóźniej do godz. 15.00 dnia następnego,

– elektronicznego przesyłania informacji o rachunkach otwieranych dla osób fizycznych niebędących podmiotami kwalifikowanymi, najpóźniej do godz. 12.00 dnia następnego, i.in.

Należy zauważyć, iż zgodnie z definicją legalną przez podmiot kwalifikowany rozumie się m.in. osobę fizyczną będącą przedsiębiorcą, osobę fizyczną prowadzącą działalność zarobkową na własny rachunek, osobę prawną, itd. Oznacza to, że szef KAS będzie miał codziennie na biurku świeże informacje o rachunkach bankowych, i wszystkich transakcjach na tych rachunkach, wszystkich przedsiębiorców i innych podmiotów. Będzie też miał prawo do blokowania rachunków bankowych przedsiębiorców.

Ustawa zawiera, co prawda, zapis o obowiązku dochowania tajemnicy skarbowej, ale z pewnością złamana zostanie tajemnica bankowa. Algorytmy i inne dane związane z analizą ryzyk mają nałożony gryf poufności. W związku z tym działania fiskusa w tej mierze dokonywane będą poza jakąkolwiek kontrolą.

Ustawa pozwala na połączenie w jednym systemie informatycznym danych o rachunkach i transakcjach jw., danych z systemu PESEL i NIP, KRS, JPK i wielu innych. Oznacza to, że urzędnicy fiskusa zyskają potężne narzędzie, które w sposób automatyczny wychwyci wszystkie podejrzane transakcje finansowe, faktury dokumentujące nabycia nie ujęte w ewidencjach sprzedawcy i wiele, wiele innych.

Proponowane rozwiązania z pewnością mogą pozwolić na tropienie wielkich afer związanych z wyłudzeniami podatków, korupcją i karuzelami podatkowymi, ukrócić proceder tzw. kupowania kosztów (obrót pustymi fakturami), itp.

Cel ten uznać należy za zbożny i korzystny dla nas wszystkich. Jednak okolicznością bez precedensu jest powszechny i natychmiastowy dostęp urzędników fiskusa do wszystkich wrażliwych informacji dotyczących każdego, nawet najmniejszego przedsiębiorcy.

We współczesnym świecie informacja, to władza, zaś nieograniczony niczym dostęp do informacji, to władza absolutna. Wyposażenie urzędników w taką władzę stwarza pokusę wykorzystania jej w sposób, mówiąc eufemistycznie, niekoniecznie zgodny (a może zgodny?) z intencją ustawodawcy. Zaś na ołtarzu walki z korupcją i zorganizowanymi grupami przestępczymi złożeni mogą być wszyscy drobni przedsiębiorcy.

Jerzy Andrzej Tomczak
doradca podatkowy 05259